De Veluwe is een van de populairste fietsgebieden van Nederland, en dat is niet voor niets. Je vindt er behalve bos ook heide, zandverstuivingen, beken, vennen en verrassend veel hoogtemeters. Edwin (The Gravelracer) kent het gebied op zijn duimpje en deelt zijn top-10 hotspots voor wielrenners en gravelbikers.
Artikel gaat verder onder banners
De Veluwe is een bosrijk gebied met een oppervlakte van circa 1000 vierkante kilometer. Dit gebied is erg geliefd bij fietsers, wandelaars en natuurliefhebbers. Het heeft twee Nationale Parken, die massaal worden bezocht door Nederlandse en buitenlandse toeristen. Nationaal Park Veluwezoom is vrij toegankelijk en heeft een uitdagende mountainbikeroute. Hiervoor is wel een vergunning nodig. Voor Nationaal Park De Hoge Veluwe moet je entree betalen, waarna je kunt genieten van kunstwerken van Van Gogh en een indrukwekkende beeldentuin.
Maar de hoogtepunten voor de wielrenner en de gravelbiker liggen juist vooral buiten deze parken. Honderden schitterende wegen en fietsroutes liggen daar om ontdekt te worden. Je kunt bij iedere bocht wel stoppen voor een foto. Dit is natuurlijk niet te doen, want je ziet al snel door de bomen het bos niet meer. Letterlijk en figuurlijk. Ik bezocht dit gebied de afgelopen jaren talloze keren met de racefiets en de gravelbike. Ga jij fietsen op de Veluwe? Sla dan deze tien highlights niet over!
Artikel gaat verder onder afbeelding
Op de Veluwe hoef je nooit lang te zoeken naar een mooi paadje.
Top 10 hotspots op de Veluwe voor wielrenners en gravelaars
Het is al moeilijk genoeg om de lijst te beperken tot slechts tien hoogtepunten, dus aan het rangschikken van deze highlights heb ik me niet gewaagd. Ze zijn sowieso allemaal de moeite waard en iedereen zal hier toch zijn eigen voorkeur in hebben, ook afhankelijk van het soort fiets waarop je rijdt. Daarom staat de lijst in willekeurige volgorde.
Kroondomein Het Loo
Ik kan en wil eigenlijk niet kiezen, maar Kroondomein Het Loo is toch wel mijn persoonlijke absolute favoriet. Dit zeer rustige bosrijke gebied ligt ten noorden van Apeldoorn en is negen maanden per jaar toegankelijk. Van 15 september tot 25 december is het gebied afgesloten, zodat ons koningshuis daar zelf in alle rust kan gravelen.
De oneindige aaneenschakeling van eeuwenoude bossen en uitgestrekte heidevelden, met hoogteverschillen en uitzichtpunten, maken dit gebied wat mij betreft tot het beste fietsgebied van Nederland. Onderweg kom je bijna altijd wel wild tegen. Bovendien vind je hier de langste gravelstrook van Nederland: de Paalweg is met zijn lengte van 3,5 km een perfect lopende, ietwat glooiende grindweg die je soms aan een achtbaan doet denken. Uniek in Nederland.
In principe heb je hier geen route nodig want alle paadjes zijn mooi. Verkeerd rijden is nooit een straf. Niet voor niets zit dit prachtige gebied in onze zorgvuldig gemaakte bikepackingroute The Big Five.
Artikel gaat verder onder afbeelding
In Kroondomein Het Loo zijn vele kilometers gravel te ontdekken.
Loenermark
Dit prachtige en ruige natuurgebied, onderdeel van Nationaal Park Veluwezoom, is ook een zeer aantrekkelijk bosrijk gebied. Het is de thuishaven van edelherten, damherten, reeën, wilde everzwijnen en Schotse Hooglanders. In tegenstelling tot Kroondomein Het Loo is Loenermark wel het hele jaar geopend, en omdat hier veel hardpack gravelpaadjes liggen kun je hier ook in de winter prima rijden. Zelfs in de stromende regen ontstaan hier geen enorme plassen of modderbaden waar je amper doorheen komt.
Er zijn niet heel veel wegen en paden op Loenermark. Een goede route is daarom zeer welkom, zelfs voor de gravelbike. Wielrenners zullen om deze reden misschien eerder kiezen voor de Lange Juffer en de Emmapiramide, die we later bespreken. Loenermark biedt een grote variatie aan soorten ondergrond, bochten en obstakels. Ideaal terrein om je basisvaardigheden te verbeteren, dus daarom gebruiken we dit gebied ook als oefen- en speeltuin voor onze gravelclinics.
Artikel gaat verder onder afbeelding
Deelerwoud en Loenermark vormen een geweldige gravelcombinatie.
Deelerwoud
Het Deelerwoud wordt gescheiden van de Loenermark door de A50 tussen Arnhem en Apeldoorn. Via een ecoduct kunnen dieren vrij bewegen tussen beide gebieden. Landschappelijk gezien lijken de gebieden veel op elkaar, maar Deelerwoud is wat rustiger. Die rust is een genot voor de dieren die hier wonen dus kom je hier gemakkelijk een wild zwijn, damhert of edelhert tegen.
Uiteraard is het ecoduct verboden voor fietsers. Fietsers kunnen bij Groenendaal via een tunneltje juist onder de A50 door. Deze unieke en onverharde doorsteek hebben wij dan ook bewust opgenomen in onze nieuwe 2-daagse Veluwe Bikepacking Reisgids en in onze Winter Bikepacking Weekend reisgids. Zo knoop je twee prachtige gebieden aan elkaar, zonder dat je een gevaarlijk weg moet oversteken en zonder dat het wild er last van heeft.
Artikel gaat verder onder afbeelding
In het Deelerwoud moet je goed je best doen om deze jongens/meisjes niet tegen te komen.
Italiaanseweg
Deze iconische klinkerweg is een begrip voor wielrenners. Ooit aangelegd om het Kasteel Doorwerth te verbinden met treinstation Wolfheze, zodat mensen het kasteel konden bezoeken. Tegenwoordig is het een kleine kuitenbijter voor wielrenners uit heel het land. Menigeen heeft hem tijdens een lokale toertocht wel eens beklommen.
Ook de lokale mountainbiker kent deze weg goed, want in de mountainbikeroute van Renkum zit de onverharde binnenbocht. Omgeven door hoge bomen aan beide kanten kunnen zowel de wielrenner als de mountainbiker zich er flink in het zweet werken. Ik ben er trouwens niet uit wie sneller boven zou zijn: De wielrenner in de buitenbocht of de mountainbiker in de binnenbocht? De lengte van 900 meter en gemiddelde stijgingspercentage van 5% (steilste 100 meter 8%) is voor beiden pittig.
Overigens valt er ook iets voor te zeggen om de Italiaanseweg eens af te dalen. Bijvoorbeeld als je aan het trainen bent voor Parijs-Roubaix, of als je je bikepacking bagage wil testen op stevigheid. Door de oplopende snelheid op die klinkers zullen jij en je fiets behoorlijk wat trillingen te verwerken krijgen! Niet voor niets hebben wij deze weg maar liefst twee keer opgenomen in The Big Five. Direct na de start op klim je hier omhoog. En na 440 km rol en stuiter je zo terug naar de startlocatie, via de afdaling van de Italiaanseweg.
Artikel gaat verder onder afbeelding
Het wegdek van de Italiaanseweg is slecht, maar de omgeving maakt dat meer dan goed.
Lange Juffer
De Lange Juffer is een bekende klim voor wielrenners in de omgeving van Arnhem. Met zijn lengte van maar liefst 5,7 km is hij behoorlijk lang, voor Nederlandse begrippen. Het is dan ook de lengte die hem zwaar maakt, want het gemiddelde stijgingspercentage is amper 1,7%. Dat zie je niet, maar dat voel je wel.
Vanuit Ellecom is dit vaak de eerste echte beklimming voor wie de Posbank gaat bezoeken met zijn racefiets. Vaak komen de Emmapiramide, Potjesberg, Het Rozenbos en de Holleweg er dan nog achteraan. Het grootste gedeelte van dit prachtige bosrijke gebied is in de weekenden afgesloten voor gemotoriseerd verkeer. En in de zomermaanden juli en augustus is het zelfs verboden op alle dagen van de week!
De enige uitzondering hierop zijn de toegangswegen tot het Posbank Paviljoen. Hier kun je, behalve lekker eten en drinken, ook makkelijk en snel je bidon vullen met water. Aan de rechterkant van het paviljoen, waar het erboven gelegen restaurant uitsteekt, zit een snel toegankelijke buitenkraan.
Artikel gaat verder onder afbeelding 
De Lange Juffer doet zijn naam eer aan.
Emmapiramide
Weer een leuke klim voor wielrenners op de Posbank. Zoals bij de Lange Juffer al genoemd, zitten deze beklimmingen vaak achter elkaar in een (toer-)tocht. De Emmapiramide is met zijn 600 m juist erg kort, maar het gemiddelde percentage van 6,3% (max 8,7%) maakt indruk! De eerste 100 meter is meteen 5%, maar het zwaarste stuk is de 9% tussen 150 en 200m. Ook leuk is dat er voor het echte berggevoel twee heuse haarspeldbochten in zitten.
Ook voor wandelaars is deze Emmapiramide de moeite waard. Want bovenop de top (98 m) bevindt zich een uitzichttoren. Die was ooit bedoeld om bosbranden waar te nemen, nu vooral om te genieten van het uitzicht op de indrukwekkende Veluwezoom. De toren is recent gesloten gewest voor onderhoud, maar hij is nu weer (gratis) toegankelijk. Bij helder weer kun je zelfs Duitsland zien liggen. En dat je dichtbij Duitsland fietst, wordt je ook duidelijk door de ‘Welkom in Duitsland’-berichtjes van je provider. Uiteraard bevindt je je nog altijd gewoon in Nederland, maar een Duitse zendmast heeft jouw mobieltje blijkbaar getraceerd.
Artikel gaat verder onder afbeelding
Bijzonder in Nederland: de haarspeldbochten van de Emmapiramide.
Gravelmonument
Eigenlijk hoort het onofficiële gravelmonument ook al te worden benoemd bij het Deelerwoud. Maar omdat hij zo speciaal is hebben we hem hier als extra hotspot benoemd. Het is geen monument in de vorm van een stapel stenen of een ander kunstwerkje. Nee, het betreft twee dode bomen die aan beide kanten staan van een markante en prachtige brede gravelstrook. Vrijwel altijd staat hier ook een kudde Schotse Hooglanders.
Deze plek is het snelst te bereiken als je vanuit het zuiden (langs vliegbasis Deelen) het Deelerwoud inrijdt. Doe dat met de gravelbike, want het is niet aan te raden om er met je racefiets naartoe te fietsen, en het monument is niet toegankelijk per auto. De dode bomen hebben een bijna spookachtige vorm en zouden zomaar een hoofdrol kunnen spelen in een goede Halloweenfilm. De open heide aan beide kanten geven deze plek bijna een Zuid-Afrikaanse savanne-uitstraling.
Maar het meest indrukwekkend vind ik zelf dat deze dode en kale bomen na al die jaren nog gewoon overeind staan! Die hebben al heel wat stormen overleefd. Uiteraard zou iedereen die hier langs fietst even die kenmerkende foto moeten maken. Al was het maar omdat de bomen misschien alsnog sneuvelen bij de eerstvolgende storm.
Artikel gaat verder onder afbeelding
Als gravelaar mag deze foto niet ontbreken in je collectie.
Gravel highway
Ook zeer bekend bij gravelbikers uit de regio Arnhem is de gravel highway. Deze dubbelspoor gravelstrook loopt noord-zuid evenwijdig aan de A50 vlakbij knooppunt Waterberg. Wat hier wel opvalt, in negatieve zin, is het geluid van die naastgelegen A50. Maar daarmee waardeer je wel weer meer de rust van het bos zodra je weer verder van de snelweg rijdt. Let alleen op dat er zomers een paar stukjes in zitten met mul zand. Je zou dan het liefst even het andere spoor willen kiezen, maar let dan goed op eventuele tegenliggers, want de bomen en struiken ontnemen je daar het zicht!
Net als een echte snelweg is ook deze strook een snelle en handige verbinding voor gravelbikers en mountainbikers die het gebied ten oosten (Posbank – Loenermark) en ten westen van de A50 (Deelerwoud – Planken Wambuis) willen combineren. Verwacht op deze strook dan ook fietsers in beide richtingen. Een file zul je hier gelukkig echter niet meemaken!
Voor mountainbikers is dit een leuke mogelijkheid om de routes van Rheden en/of Apeldoorn te verbinden met het routenetwerk op de Zuid-Veluwe (routes Arnhem, Schaarsbergen, Renkum, Ede, Otterlo en Lunteren).
Artikel gaat verder onder afbeelding
De zuidelijke ‘afrit’ van de gravel highway.
Radio Kootwijk
In deze top-10 staan highlights die eigenlijk bedoeld zijn voor óf wielrenners, óf gravelbikers. Radio Kootwijk is een uitzondering, want deze hotspot is zeer goed te bereiken via verharde en onverharde fietspaden.
Het gebouw zelf staat op een hele rare plek (midden op de heide). Je zou hier van alles verwachten, maar niet zo’n markant en monumentaal gebouw in art-decostijl. Dit voormalige zendstation dateert uit 1920. Het is feitelijk een immens grote hal die ontworpen is voor de grote dynamo van de radiozendapparatuur voor de lange golf. In dit open landschap konden zo storingsvrij berichten verstuurd worden naar overzeese gebieden, bijvoorbeeld Nederlands-Indië. Bij de bouw werd er massaal gekozen voor beton, omdat hout en ijzer het verzenden van berichten zou verstoren.
Uiteraard wordt dit zendstation nu niet meer hiervoor gebruikt. Je kunt er nu terecht voor zakelijke evenementen en culturele en muzikale activiteiten. Zelfs met de auto is dit gebouw bereikbaar, al moet je de auto wel (betaald) parkeren en de laatste 50-100m lopen. De parkeerkosten worden gebruikt om de kwetsbare natuur en omgeving te behouden en te onderhouden. Maar uiteraard willen wij hier liever met de fiets naartoe! Dit geeft bovendien een extra dimensie: fietsend vanuit de groene bosrijke natuur sta je totaal onverwachts ineens oog-in-oog met deze reus. Vanwege die mysterieuze uitstraling is dit gebouw gebruikt in de speelfilm Mindhunters (2004).
Artikel gaat verder onder afbeelding
Een zeer markant herkenningspunt op de Veluwe: Radio Kootwijk.
Planken Wambuis
Wie het begrip Planken Wambuis niet kent en zoekt op Google, wordt al snel doorverwezen naar een oude herberg uit 1926. Hier hebben ze nu een restaurant van gemaakt waar je prima kunt eten. Planken Wambuis is ook een autoregistratiebedrijf in Wolfheze en een ANWB Wegenwachtstation waar tientallen gele wegenwachthulpjes geparkeerd staan. Maar wij bedoelen natuurlijk het nabijgelegen natuurgebied Planken Wambuis.
Dit gebied is van Natuurmonumenten en heeft talloze bossen, heidevelden, zandverstuivingen, en gras- en bouwland. De ideale omgeving voor wandelaars en fietsers. In het najaar heeft deze heuvelrijke omgeving een ander prachtig schouwspel: het geburl van edelherten! En uiteraard staat in de zomer de heide prachtig paars in bloei. Ook everzwijnen vind je hier volop, vooral in de vroege ochtend en latere avond. Ook de wolf is hier al enkele keren gespot. Je treft hier zelfs Spaanse Sayaguesa runderen en New Forrest pony’s: streep die maar af op je safari bingokaart! Let er wel op dat je hier voor zonsondergang weer weg bent, want dan gaan de dieren genieten van hun welverdiende rust.
Artikel gaat verder onder afbeelding
De naam van het gebied is misschien een beetje vreemd, de gravelpaden van de Planken Wambuis zijn er wel erg lekker.
Welke hotspot zou jij aan onze lijst willen toevoegen?
Wil je reageren op dit artikel of op de hoogte blijven van nieuwe verhalen? Word dan lid van de Cobbles Cycling Strava Club.
Gerelateerd artikel
